Obcy

Podstawowym błędem poznawczym według psychologii jest niewłaściwy stosunek do tego, co nie jest naszą częścią, nie jest nami. Chodzi tu o stosunek do rzeczy, zjawisk i osób które wydarzają się na zewnątrz nas.

Istnieją dwie niewłaściwe strategie podchodzenia do tego typu rzeczy. Pierwszą z nich jest projekcja naszych własnych stanów psychicznych na świat i jest to postawa tak zwana psychotyczna, zaś drugim błędem jest postrzeganie zewnętrznych zjawisk jako części siebie i jest to postawa narcystyczna.

Wbrew pozorom te dwie strategie nie ograniczają się tylko do ludzi zaburzonych psychicznie- są to dość powszechne postawy. Pierwsze zaburzenie da się zaobserwować u wierzących ludzi, którzy swoje wewnętrzne życie projektują na świat i konstytuują w postaci Boga lub Szatana. Ludzie religijni przez to pragną zintegrować się z powrotem z tym, co w nich dobre i uciec od całego zła, które w nich jest, a które widzą jako Diabła. Jednakże religia to tylko jedna z możliwych postaw w tym spektrum zaburzeń- ludzie psychotyczni wierzą na przykład w całą gamę pseudo-naukowych stwierdzeń, co przejawia się przekonaniem, że nasze myśli mogą zmieniać rzeczywistość, że naszymi myślami możemy zmieniać swoje DNA, wpływać na emocje i postawy innych ludzi, przyciągać pozytywne rzeczy do naszego życia („prawo przyciągania”), że przedmioty mają magiczną moc, która może nas ochronić przed złem i tym podobne.

Z drugiej strony narcyzm prowadzi do postrzegania elementów świata nie jako odrębnych od nas, ale jako integralna część nas- na przykład nasz partner staje się dla nas źródłem naszego dobrego samopoczucia, inni ludzie jako część nas mają utrzymywać w nas nasze wysokie mniemanie o sobie. W tym zaburzeniu obiekty zewnętrzne (w tym ludzi) postrzega się przedmiotowo, jako źródło li tylko wewnętrznej satysfakcji. Wszyscy, którzy z jakiegoś powodu nie wypełniają naszych potrzeb są klasyfikowani jako zagrożenie (jako obcy element). Świat osób narcystycznych to dualizm przyjaciół i wrogów.
Postawa ta charakteryzuje się również tym, że mamy tendencję do kategoryzowania tego co postrzegamy, zamykania tego w pojęcia. Oswajamy świat nadając mu nazwy, kategorie. Widzimy na przykład drzewo i zamiast podziwiać jego niezwykłą formę to myślimy „duże drzewo”, co zamyka nas na doświadczenie.

Świat i ludzie jest czymś odrębnym od nas. Nie jest naszą częścią. Świadomość tego otwiera bramy percepcji, otwiera nas na odkrycie, zachwyt, fascynację.